• อาทิตย์. พ.ค. 9th, 2021

สมุนไพรไทยพื้นบ้าน ใบยี่หร่า เป็นสมุนไพรที่ใครก็รู้จักเป็นอย่างดีและนิยมนำมาใช้ปรุงอาหารกันอีกด้วย

สมุนไพรไทยพื้นบ้าน ใบยี่หร่า

สมุนไพรไทยพื้นบ้าน ใบยี่หร่า ใครที่ยังไม่รู้ว่าประโยชน์ของยี่หร่า ก็ไม่ควรพลาดที่จะศึกษากัน

สมุนไพรไทยพื้นบ้าน ใบยี่หร่า

สมุนไพรไทยโบราณ ใบยี่หร่า ที่มีชื่อตามท้องถิ่นต่างๆ เช่น (กรุงเทพมหานคร), จันทร์หอม เนียม (เชียงใหม่), จันทร์ขี้ไก่ เนียมต้น (แม่ฮ่องสอน), สะหลีดี (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน), หอมป้อม (ภาคเหนือ), โหระพาช้าง กะเพราควาย (ภาคกลาง), หร่า (ภาคใต้) เป็นต้น

มาทำความเข้าใจกัน หากที่ใครพูดถึงใบยี่หร่า ตามหลักพจนานุกรมสัตว์และพืชในเมืองเมืองไทย (วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม) ได้ระบุไว้ว่า ใบยี่หร่าจะมีอยู่ด้วยกัน 2 ชนิด

ชนิดแรกก็คือ ยี่หร่าชนิดที่มีชื่อเรียกอีกชื่อว่า “เทียนขาว” มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Cuminum cyminum  และจัดอยู่ในวงศ์ผักชี (APIACEAE)ที่มีถิ่นกำเนิดในแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ประเทศอินเดีย และประเทศจีน ใบยี่หร่าชนิดนี้ก็คือผลแห้งที่เรานำมาใช้เป็นเครื่องเทศและยาหอม ไม่ใช่ยี่หร่าที่กินใบ

ชนิดที่สอง ยี่หร่าชนิดที่มีชื่อไทยหลายชื่อ เช่น จันทร์หอม เนียมต้น เนียม กะเพราญวน โหระพาช้าง เป็นต้น ซึ่งชื่อภาษาอังกฤษก็คือ Shrubby basil โดยมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Ocimum gratissimum และจัดอยู่ในวงศ์กะเพรา ซึ่งเป็นยี่หร่าแบบกินใบที่เรานิยมนำมาผัดรับประทานกัน ซึ่งในบทความนี้เราจะพูดถึงยี่หร่าชนิดนี้กัน

ลักษณะของใบยี่หร่า
ต้นของใบยี่หร่า เป็นต้นไม้พุ่มเตี้ยๆ  ลำต้นมีสีน้ำตาลแก่ แตกกิ่งก้านออกขนาดเล็ก กิ่งก้านไม่ใหญ่มาก ในช่วงปีแรกและปีที่สองจึงทำให้ออกดอกออกผล และขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเมล็ดและการปักชำกิ่ง เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนซุยและมีความชื้นปานกลางในสภาพกลางแจ้งได้

ใบยี่หร่า เป็นใบเดี่ยวออกตรงข้ามกันเป็นคู่ๆ ลักษณะเป็นรูปกลมรี โคนใบสอบ ปลายใบแหลม ขอบใบหยักเป็นฟันเลื่อย ใบสีเขียวสด ผิวใบสากมือ ใบยี่หร่ามีกลิ่นหอมเฉพาะตัว มีรสร้อน จึงช่วยดับกลิ่นคาวจากอาหารที่จำพวกเป็นเนื้อสัตว์เนื้อปลาได้เป็นอย่างดี

ผลของใบยี่หร่า หรือ เมล็ดของใบยี่หร่า มีลักษณะเป็นรูปกลมรี แต่ละผลมีขนาดประมาณ 1 มิลลิเมตร เมื่อยังอ่อนก็จะกลายเป็นสีเขียว แต่พอสุกหรือแก่ก็จะกลายเป็นสีดำหรือสีน้ำตาลอ่อนนั้นเอง ภายในผลมีเมล็ดขนาดเล็กจำนวนมาก ซึ่งผลที่ได้นิยมนำมาตากแห้งหรือนำไปอบแห้ง เพื่อใช้ทำเป็นเครื่องเทศที่ใช้ประกอบอาหารเพื่อช่วยเพิ่มความหอมให้อาหารน่ารับกินมากขึ้นกว่าเดิม และยังช่วยดับกลิ่นคาวได้เป็นอย่างดี

สรรพคุณของใบยี่หร่า
ที่สามารถช่วยยับยั้งหรือช่วยชะลอการขยายตัวของเซลล์มะเร็งได้ (ใบ)
ช่วยในการบำรุงธาตุในร่างกาย (ใบ)
ใบยี่หร่าอุดมไปด้วยวิตามินซีและธาตุแคลเซียม ซึ่งมีสรรพคุณในการช่วยขับเหงื่อซึ่งเป็นของเสียออกจากร่างกาย (ใบ)
ใบยี่หร่ามีสรรพคุณช่วยแก้อาการคลื่นไส้ ด้วยการใช้ใบนำมาชงเป็นชาดื่มจนกว่าจะหาย (ใบ)
ช่วยแก้โรคเบื่ออาหาร (ใบ)
ช่วยในการทำงานของระบบย่อยอาหาร (ต้น, รากแห้ง)
ช่วยแก้อาการปวดท้องเนื่องจากอาหารไม่ย่อย (ใบ)
ต้นยี่หร่ามีสรรพคุณช่วยแก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ อาการปวดท้อง (ใบ, ต้น, รากแห้ง)
ช่วยในการขับลมในลำไส้ (ใบ, ต้น, รากแห้ง)
น้ำมันหอมระเหยจากยี่หร่ามีฤทธิ์ช่วยระงับอาการหดเกร็งของไส้ (น้ำมันหอมระเหย)
ช่วยฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ ด้วยการใช้ผลแห้งประมาณ 3-5 กรัมนำมาชงกับน้ำเดือดประมาณ 1 ลิตร ทิ้งไว้สักระยะแล้วจึงนำมาดื่มวันละ 3-4 ถ้วยตวง (ผล)
ยี่หร่ายังมีฤทธิ์ทำให้กล้ามเนื้อมดลูกคลายตัว ซึ่งจะช่วยลดอาการปวดประจำเดือนในสตรีได้ (ใบ)

ประโยชน์ของใบยี่หร่า
ใบใช้เป็นเครื่องปรุงอาหารหรือเป็นส่วนประกอบในอาหารบางชนิด เช่น แกง ซุป ต้มยำ เป็นต้น และยังช่วยดับกลิ่นคาวของเนื้อสัตว์ๆได้เป็นอย่างดี
อาหารไทยบางชนิดนิยมใช้ใบยี่หร่าเป็นอย่างมาก ช่วยในการปรุงแต่งกลิ่นอาหาร ด้วยการคั่วเมล็ดมาโขลกผสมกับเครื่องแกง ทำเป็นแกงเผ็ด แกงเขียวหวาน แกงกะหรี่ เป็นต้น
เมล็ดช่วยในการถนอมอาหารประเภทเนื้อสัตว์ ด้วยการนำมาป่นหรือตำผสมในเนื้อสัตว์เวลาหมัก เนื่องจากน้ำมันหอมระเหยนั้นมีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ จึงช่วยป้องกันอาหารไม่ให้เกิดการบูดเน่าเสียเร็วขึ้น และยังช่วยป้องกันกลิ่นเหม็นอับของเนื้อสัตว์เวลาหมักก่อนนำไปตากแห้งอีกด้วย
น้ำมันยี่หร่า (Caraway oil) นอกจากจะใช้แต่งกลิ่นอาหาร ยังนำมาใช้แต่งกลิ่นสบู่ได้อีกด้วย

Jan

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *